top of page

ALBOKA

Alboka euskal musika tresna tradizionala da, klarinete bikoitza dena. Izena arabieratik omen dator: al-bûq . Haize instrumentua da. BizkaianArratia eta Nerbioi ibarretan tradizio handia egon da XIX. mendetik, albokari handiak emanez: Anbrosio Gorostiaga "Anbros" (1867-1926), Bernardino Zautua, Tiburtzio Elezkano (1906-1958) eta Silbestre Elezkano "Txilibrin" (1912-2003Igorrekoak; Migel Larrinaga "Txuskoa" (1881-1921), Alejo Etxezarraga eta Eugenio Etxebarria (1920-2008Dimakoak; Graziano Lekue "Txisperue" (1882-1945Zeberiokoa; Jose Amundarain "Muñegi" (1895-1969), Emilio Sagarna eta Andoni Goikoetxea Zeanurikoak; Ildefonso "Pontxo" Orue (1902-1980) eta Benito Iragorri (1906-1973Lemoakoak; Alejo Gurtubai "Barberue", Juan Kruz Valle eta Juan Otxandio (1927-2000Galdakaokoak; Jose Mari Bilbao eta Leon Bilbao semea (1916-1990Arteagakoak; Inazio Uribarri "Andaluze" Dima/Zaratamokoa eta Manu Barandika Bediakoa.

Gaur egungo albokalari eta pandero joleak Hernaniko 2008ko Txalaparta Jaialdian zehar kale emanaldia eskainiaz.

Azpimarratzekoa da Mariano Barrenetxea (Galdakao1938-), baina batik bat Juan Mari Beltran (Donostia1947-), musikari handia eta Ibon Koteron (Bilbo1967-) jole iraultzailea, Kepa Junkeraren eskolakoa Bestela, 1990eko hamarkadan musika tresna Exkixu taldeak rock esparruan ezagutarazi zuen.

Albokalari bikain gisa Alboka taldeko Alan Griffin irlandarra ere aipatzekoa da. Alboka tresna bat da musikarena Euskadiko osatzen dela zureko, bi behi-adarretako, bi kanabera|kaña-tututako, pitak, argizariak, lihoak, ilea eta zaldi-ilea pare bateko euskarri batez.
 

Euskarria zura izan ohi da, zeinen gainean kanabera|kaña-tutuak jartzen dira: ezkerrekoak bost zulo, eskuinekoa, hiru, ditu. Adarrik txikiena alboka-ko aurreko partean|lekuan joan ohi da, tutuak eta euskarria, eta, adar barruan, kanabera|kaña-pitak (soinu ekoizleak), tutuen hasierako|irekitzeko zuloan sartuta, elkartuz. Adar handiak du alboka-ko soinua urrunago entzun dadila misioa. Lihoa erabiltzen da kanaberak|kañak finkatzeko eta pitetarako. Ilea edo zaldi-ilea jartzen da, soinuak zorrotzagoak izan daitezela, pitako puntan. Lihoak funtzio bera du, baina pitako eraztunerako erabili da ere. Eta argizaria zuloak estaltzeko erabiltzen da; horrela, adar txikitik botatzen den aire guztia zuzenki doa tutuetara.

Ian eta Maria

bottom of page